Interview: Suhasini Mani Ratnam

Agriculture: Lack of Investment in Agricultural Sector

వ్యవసాయ రంగాన్ని పీడిస్తున్న పెట్టుబడి కొరత

దేశంలో వ్యవసాయ రంగాన్ని పెట్టుబడి కొరత పట్టి పీడిస్తోంది. ఈ కొరత వ్యవసాయ రంగపు దీర్ఘకాలిక అభివృద్ధికి ముప్పుగా మారుతోంది. ప్రైవేటు పెట్టుబడులు పెరుగుతున్నప్పటికీ అవి ప్రభుత్వ పెట్టుబడుల లోటుని పూడ్చే పరిమాణంలో ఉండటం లేదు. 1990-91 సంవత్సరంలో ప్రభుత్వం ఈ రంగం మీద రూ. 1154 కోట్ల పెట్టుబడిని పెట్టింది. అయితే మరో నాలుగేళ్లపాటు ఈ పెట్టుబడుల పరిమాణం పెరగలేదు. 1995-96లో మాత్రం ప్రభుత్వ పెట్టుబడి రూ. 1310 కోట్ల రూపాయలకి చేరుకుంది. 1994-95లో కంటే 1995-96లో ఈ రంగంలో ప్రణాళికా వ్యయం రూ. 148 కోట్లు తక్కువ. 1996-97 నాటికి ఇది మరో రూ. 134 కోట్లు తగ్గింది. 1997-98 సంవత్సరానికి మొత్తం ప్రణాళికా కేటాయింపులో వ్యవసాయ రంగం వాటా 3.2 శాతం ఉంది. అదే 1996-97 సవరించిన అంచనాల ప్రకారం వ్యవసాయ రంగం వాటా 3.4 శాతం.
1997-98 బడ్జెట్‌లో వ్యవసాయం, తత్సంబంధ రంగాలకు ప్రభుత్వ కేటాయింపులు 1996-97 సవరించిన అంచనాల కంటే 13 శాతం అధికం. వ్యవసాయ రంగం వార్షిక ప్రణాళిక కేటాయింపులకి బడ్జెట్ మద్దతు కొరవడినందువల్లనే ఇటీవలి కాలంలో వ్యవసాయ రంగానికి ప్రణాళికా కేటాయింపులు నామినల్ రేట్లలో బాగా తగ్గాయని చెప్పాలి.
భూమి, నీటి వసతుల్ని సక్రమంగా వాడుకుంటూ వ్యవసాయ ఉత్పత్తిని పెంచడమనేది భారతదేశ విధానం. 8వ ప్రణాళికలో వర్షాధార ప్రాంతాల్లో జాతీయ ఆయకట్టు అభివృద్ధి ప్రాజెక్టుకు రూ. 1100 కోట్లు కేటాయించారు. 13 రాష్ట్రాల్లో 149 జిల్లాల్లో ఉన్న అనావృష్టి పీడిత ప్రాంతాల అభివృద్ధి పథకాన్ని 946 సమితులకి విస్తరించారు. అయినా అధికారుల్లో, పాలకుల్లో చిత్తశుద్ధి లోపించినందు చేత ఆయకట్టు అభివృద్ధి ప్రాజెక్టు నత్తనడక నడుస్తోంది. భూగర్భ జలాల్ని ఉపయోగించుకోవడం ద్వారా నీటి పారుదల సౌకర్యాన్ని పెంపొందింప జేయాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది. తూర్పు ప్రాంతంలో ఈ పని చాలా త్వరగా జరగాలి. అలాగే మిగిలిన రాష్ట్రాల్లో భూ ఉపరితల జల వనరుల్ని మరింతగా ఉపయోగించుకోవాల్సి ఉంది. బంజరు భూమిలో ఎడారుల్ని అభివృద్ధిపరచి పంటల సాగుకి తగిన విధంగా ఉండేట్లు తీర్చిదిద్దడానికి కృషి చేయాలి.
వాణిజ్య పంటల పోటీ
నాలుగు దశాబ్దాల నుంచి పారిశ్రామికాభివృద్ధి పెరగటం వల్ల జాతీయాదాయంలో వ్యవసాయ రంగం వాటా క్రమేపీ తగ్గుతూ వస్తోంది. అయినప్పటికీ వ్యవసాయ వస్తువుల ఉత్పత్తి, సేద్యం చేసే భూ పరిమాణం క్రమంగా పెరుగుతూ వస్తోంది. వ్యవసాయ రంగంలో ఆర్థికాభివృద్ధి సాధించాలంటే పంటల మార్పిడి అవసరం. ఇలా చేయడం వల్ల భూసారం కూడా పెరుగుతుంది. 1965వ సంవత్సరంలో మొత్తం భూభాగంలో 44 శాతం పంటభూమి ఉండగా, 1996వ సంవత్సరం నాటికి అది 48 శాతానికి పెరిగింది. 1965కి ముందు మొత్తం పంటభూమిలో 80 శాతం ఆహార పంటలకి వినియోగిస్తుండేవారు. కానీ పంటల ఉత్పత్తి పెరగడం వల్ల, పరిశ్రమల ఉత్పాదక వస్తువుల ఉపయోగం పెరగడం వల్ల, ప్రజలు ఆదాయ మార్పు కోరుకోవడం వల్ల ఆహార పంటల సేద్యపు భూమి తగ్గిపోయి వాణిజ్య పంటల సేద్యపు భూ పరిమాణం పెరిగింది. అయినా కూడా 1990-91లో 176.4 మిలియన్ టన్నుల ఆహార ధాన్యాల ఉత్పత్తి జరగగా, 1995-96లో 185 మిలియన్ టన్నుల ఆహర ధ్యాన్యాలు ఉత్పత్తి అయ్యాయి. 1996-97లో ఖరీఫ్, రబీ పంటలతో కలిసి ఆహార ధాన్యాల ఉత్పత్తి 195 మిలియన్ టన్నులు ఉండే అవకాశం ఉంది. 8వ ప్రణాళిక తొలి అర్ధభాగంలో 1992-93 నాటికి ఆహార పంటలు సాగుచేసే భూ విస్తీర్ణంలో దాదాపు 37 శాతం మాత్రమే నీటి సదుపాయం కలిగి ఉండేది. 1993-94, 1994-95 సంవత్సరాల్లో మరో 1.7 మిలియన్ హెక్టార్లకి నీటి సదుపాయం కల్పించారు. 1995-96కి 2.1 మిలియన్ హెక్టార్లకి నీటి సదుపాయం కలిగింది. అందుచేతనే ఆహార ధాన్యాల ఉత్పత్తి కొంతమేరకైనా పెరిగింది. తొమ్మిదవ ప్రణాళికలో వ్యవసాయ, తత్సంబంధ రంగానికి ప్రస్తుతం ఉన్నవాటికంటే రెండింతల రుణాలు మంజూరయ్యేలా చూడాలని ఐక్యఫ్రంట్ కనీస ఉమ్మడి కార్యక్రమం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఆర్థిక సంస్థల ద్వారా అందజేసిన వ్యవసాయ రుణాలు 1994-95లో రూ. 21,113 కోట్లు కాగా 1995-96లో రూ. 22,000 కోట్లు రుణాల కింద మంజూరయ్యాయి. 1996-97లో ఈ మొత్తం రూ. 28,000 కోట్లకి పెరుగుతుందని అంచనా.
కాలం చెల్లిన పద్ధతులు
దేశంలో వ్యవసాయాభివృద్ధిని నిరోధిస్తున్న అనేక అంశాల్లో సంప్రదాయ పద్ధతుల్ని అనుసరించడం కూడా ఒకటి. వ్యవసాభివృద్ధిని అధికం చేయాలనే సంకల్పంతో ప్రభుత్వం 1960 తర్వాత అనేక కొత్త వ్యూహాల్ని ప్రవేశపెడుతూ వస్తోంది. వీటిలో భాగంగా 1960-61లో సాంద్ర వ్యవసాయ జిల్లాల కార్యక్రమం (ఐ.ఎ.డి.పి.)ని దేశంలోని ఏడు జిల్లాల్లో ప్రవేశపెట్టారు. అందులో రాష్ట్రంలోని పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా కూడా చోటు చేసుకుంది. ఆ తర్వాత 1965లో సాంద్ర వ్యవసాయ ప్రాంతాల కార్యక్రమం (ఐ.ఎ.ఎ.పి.)ని ప్రవేశపెట్టారు. ఈ పథకాల ఫలితంగానే దేశంలో 1965లో హరిత విప్లవం సంభవించింది. ఈ నూతన వ్యవసాయ సాంకేతిక పద్ధతుల్లో భాగంగా అధిక దిగుబడి వంగడాలు, రసాయనిక ఎరువులు, ఆధినిక యంత్రాలు, నీటి సదుపాయాలు కల్పించారు.
ఆహార పంటల్లో వెనకడుగు
రాష్ట్రం విషయానికి వస్తే ఆరుగాలం కష్టించి పండించిన పంటలకి గిట్టుబాటు ధర రాక, ధర వచ్చేదాకా ధాన్యాన్ని నిల్వ చేసుకునే స్థోమత లేక రైతాంగం దిక్కుతోచని స్థితిలో సతమతమవుతోంది. రాష్ట్రంలో 2.74 కోట్ల హెక్టార్ల భూమి ఉంది. 1965-66లో ఆహార పంటలు 94.76 లక్షల హెక్టార్లలోను, ఆహారేతర పంటలు 26.14 లక్షల హెక్టార్లలోను పండించగా 1993-94లో 82.21 లక్షల హెక్టార్లలో ఆహార పంటల్నీ, 44.67 లక్షల హెక్టార్లలో ఆహారేతర పంటల్నీ సాగుచేశారు. అంటే మొత్తం ఆహార పంటలు పండించే భూమి శాతం మొత్తం సాగుభూమిలో వరసగా తగ్గింది. ఇది 79 శాతం నుంచి 64 శాతానికి తగ్గిపోయింది. సూచి సంఖ్యలో 100 నుంచి 87 శాతానికి పడిపోయింది. అలాగే ఆహారేతర పంటలు పండించే భూమి పెరిగింది. మొత్తం సాగుభూమిలో 21 శాతం నుంచి 36 శాతానికి ఆహారేతర పంటలు పెరిగాయి. రాష్ట్రంలో నీటి వసతి మొత్తం పంట భూమిలో 29 శాతం నుంచి 1993-94కు 38 శాతానికి పెరిగింది. ఇలా నీటి సదుపాయాలు పెరగడం వల్ల సేద్యపు భూమి పెరిగి వరి, వాణిజ్య పంటలు పండించే భూమి పెరిగి మెట్ట పంటలైన జొన్న, సజ్జ, గోధుమ వంటి పంటల్ని పండించే భూమి శాతం మూడు దశాబ్దాల కాలంలో సగానికి పైగా తగ్గింది. రాష్ట్రంలో కొన్ని వ్యవసాయ ఉత్పత్తులు ఎక్కువ సరఫరా జరిగి ధరలు పడిపోయి వ్యవసాయదారులు విపరీతమైన కష్టనష్టాలకి గురవుతున్నారు. రైతుల్ని ఆదుకోవడంలో రాజకీయ నాయకులు, మార్కెట్ కమిటీలలో మెజారిటీ పదవులు అనుభవిస్తున్న తెలుగుదేశం నాయకులు విఫలమయ్యారు. విద్యుత్ కోత, ఆపైన వడగండ్ల బారినపడి ఈ ఏడాది రైతాంగం ఆటుపోట్లను ఎదుర్కొన్నది. పైగా గత ఏడాది కంటే ఈ ఏడాది విత్తనాలు, ఎరువుల ధరలు పెరిగాయి. ఇన్ని సమస్యలు ఎదురైనా ఈ ఏడాది భారీ వర్షాలు కురవడం, బావుల్లో నీరు తగినంతగా లభించడం వల్ల పంట దిగుబడి పెరిగింది. అయితే వ్యాపారులు సిండికేట్లుగా ఏర్పడి సాగిస్తున్న దోపిడీ ముందు రైతులు నిస్సహాయులవుతున్నారు. దళారీ వ్యవస్థని రూపుమాపడానికని ఏర్పడ్డ వ్యవసాయ మార్కెట్లే దళారీ వ్యవస్థను మరింత పెంచి పోషిస్తుండటం శోచనీయం. రైతుల ప్రయోజనాల్ని కాపాడేందుకు నియోగించబడిన మార్కెట్ ఛైర్మన్లు, డైరెక్టర్లు, ఇన్‌స్పెక్టర్లు సిండికేట్లతో చేతులు కలిపి రైతుల్ని నిలువునా దగా చేస్తున్నారు.
ఎగుమతులు
'గాట్' తదనంతర కాలంలో వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల వ్యాపారానికి సంబంధించి రాష్ట్రం ఎంతో అభివృద్ధి సాధించిందని ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబునాయుడు చెప్పుకుంటున్నారు. ఆయన చెప్పిన దాని ప్రకారం రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ప్రారంభించిన సంస్కరణల విధానంతో వాల్యుయేటెడ్ వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల ఎగుమతికి ఉన్న అవకాశం మరింత విస్తృతమైంది. రాష్ట్రం నుంచి వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల ఎగుమతులు 1995-96 కాలంలో 90 శాతం వరకు పెరిగాయి. బియ్యం, పొగాకు, కొబ్బరి, పండ్లు, మంచినూనె, ఉల్లిపాయలు తదితర ఉత్పత్తుల్లో రాష్ట్రం అగ్రగామిగా ఉంది.
ముఖ్యమంత్రి చెప్పింది వినేందుకు బాగానే ఉంది కానీ ఆర్థికాభివృద్ధి సాధించడంలో పంటల తీరు ప్రభావం చూపుతున్నందున ప్రభుత్వం కొన్ని చట్టాల ద్వారా, పరిపాలనా యంత్రాంగం ద్వారా, ప్రణాళికా బద్ధంగా పంటల తీరు నిర్ణయించి మార్పు తీసుకురావాలి. అవసరం మేరకు ఉత్పత్తికాని పంటలు, ఉత్పాదకాలకు సబ్సిడీలు అందజేయాలి. సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని అందజేసి అవసరానికి మించి ఉన్న పంటలకి ప్రోత్సాహకాలు తప్పించాలి. ఉదాహరణకి పొగాకు ఉత్పత్తి, రవాణా, ఆర్థిక, మార్కెటింగ్ సౌకర్యాల అభివృద్ధిని పెంచి, వ్యవసాయ సంబంధమైన పరిశ్రమల్ని వారి వ్యవసాయ క్షేత్రాలకు దగ్గరలో స్థాపించి పంటల మార్పిడికి కృషి చేయాలి.
ఆర్థిక వ్యవస్థ తలుపులు తెరచిన నేపథ్యంలో వ్యవసాయ రంగంలో మౌలిక సదుపాయాల కల్పనపై దృష్టి సారించాల్సి ఉంది. వ్యవసాయ రంగం రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల పరిధిలోని అంశం కాబట్టి మౌలిక సదుపాయాల కల్పనకి అవి బాధ్యత వహించాలి. ఈ రంగంలో ఉత్పత్తి, అనంతర కార్యకలాపాలపై రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు దృష్టి సారించాలి. స్థూల దేశీయ ఉత్పత్తి (జి.డి.పి.)లో దాదాపు మూడింట ఒక వంతు వాటా వ్యవసాయ రంగానిదే కాబట్టి 9వ ప్రణాళికలో లక్ష్య సాధనకు, హరిత విప్లవాన్ని తీసుకుపోవడానికి పెద్దమొత్తంలో పెట్టుబడులు అవసరం.

- ఆంధ్రభూమి డైలీ, 13 జూన్ 1997

Sindhooram (1997) Movie Review

సినిమా సమీక్ష: సిందూరం

తారాగణం: బ్రహ్మాజీ, రవితేజ, సంఘవి, పరుచూరి వెంకటేశ్వరరావు, భానుచందర్, అన్నపూర్ణ
బేనర్: ఆంధ్రా టాకీస్
దర్శకత్వం: కృష్ణవంశీ

రొటీన్ సినిమాలకి భిన్నంగా అప్పుడప్పుడు కొన్ని దర్శకుడి సినిమాలు వస్తుంటాయి. నటీనటులెవరనే దానికంటే దర్శకుని పేరునిబట్టే ప్రేక్షకులు ఆ సినిమాల్ని చూసేందుకు ఆసక్తి చూపుతుంటారు. ఆ కోవకి చెందిందే 'సిందూరం'. దానికి దర్శకుడు కృష్ణవంశీ కావడమే జనం ఆసక్తికి కారణం. ఒక ప్రేమ కథాచిత్రం, ఒక కుటుంబ కథాచిత్రం తర్వాత కృష్ణవంశీ తన దృష్టిని ఈ వ్యవస్థ మీదికి మళ్లించాడు. ఒక గంభీరమైన ఇత్రివృత్తాన్ని తనదైన టేకింగ్‌తో ఆద్యంతం పట్టుసడలని రీతిలో తెరకెక్కించాడు. ఐతే అడుగడుగునా సెన్సార్ తన కత్తెరకి పదునుపెట్టిన ఛాయలు కనిపించడం ఇబ్బందికరం.
గొప్ప పోలీసాఫీసర్ కావాలనే లక్ష్యంతో బుల్లిరాజు పోలీస్ ట్రైనింగ్‌కి వెళ్తాడు. ట్రైనింగ్ పూర్తయి తన గ్రామానికి వచ్చిన బుల్లిరాజుకి బంధువులు, స్నేహితులు ఘన స్వాగతం పలుకుతారు. అయితే గ్రామంలో జరుగుతున్న అరాచకాల్నీ, దౌర్జన్యాల్నీ చూసి అతను కలత చెందుతాడు. అక్కడి ఎస్ఐ దురాగతాల్ని చూసి సహించలేక ఎదురు తిరగడానికి యత్నిస్తాడు. మరోపక్క నక్సలైట్లు చట్టాన్ని తమ చేతుల్లోకి తీసుకొని మందుపాతర్లతో పోలీసుల్ని చంపుతుంటారు. చిన్న రైతుల్ని హింసిస్తున్న భూస్వామిని చావబాదుతుంటారు. నక్సలైట్లని అసహ్యించుకుంటాడు బుల్లిరాజు. అతడి మేనకోడలు బేబి తన మావయ్య అయిన బుల్లిరాజునే పెళ్లి చేసుకోవాలని కలలు కంటూ ఉంటుంది. చదువు సంధ్యలు లేకుండా అల్లరి చిల్లరిగా జల్సారాయుడిగా తిరిగే చంటి ఆమెని అల్లరి పెడుతుంటాడు. లక్ష్మి అనే యువతిని అల్లరి చేస్తున్న ముగ్గురు పోకిరీ రాయుళ్లని చంటి ఎదుర్కోవడం చూసి బుల్లిరాజు అతడికి సాయం వెళ్లి వాళ్లని చితగ్గొట్తాడు. చిత్రంగా ఎస్ఐ పోకిరీ రాయుళ్ల కొమ్ముకాయడం చూసి సహించలేక తిరగబట్తాడు. అతడి స్నేహితుడు బైరాగి అతణ్ని శాంతపరచి ఎస్ఐని బతిమాలుతాడు.
మారువేషంలో స్టేషన్‌లోనే ఉండి ఇదంతా గమనిస్తుంటాడు తీవ్రవాద నాయకుడు. బుల్లిరాజు వాళ్లు వెళ్లిపోయాక పోలీస్‌స్టేషన్‌ని పేల్చివేస్తారు తీవ్రవాదులు. ఐతే ఎస్ఐ తప్పించుకుంటాడు. పగబట్టిన ఎస్ఐ తీవ్రవాదులతో సంబంధం ఉన్న బుల్లిరాజు మిత్రుడు సత్తిపండుని బలవంతంగా తీసుకుపోతుంటే బోగిపండగ సంబరాల్లో ఉన్న బుల్లిరాజు అడ్డుకోబోతాడు. అతన్ని కూడా లాక్కుపోతారు పోలీసులు. బుల్లిరాజు కళ్ళముందే సత్తిపండుని కాల్చి చంపుతాడు ఎస్ఐ. తట్టుకోలేకపోయిన బుల్లిరాజు ఎస్ఐతో కలపడతాడు. పెనుగులాటలో ఎస్ఐ చేతిలోని రివాల్వర్ పేలి అతనే చనిపోతాడు. పోలీసుల నుంచి తప్పించుకుని పారిపోతాడు బుల్లిరాజు. తీవ్రవాదులు అతనికి ఆశ్రయమిస్తారు. అక్కడ బైరాగిని చూసి ఆశ్చర్యపోతాడు. మరుసటిరోజు తనకి తీవ్రవాదం అంటే నచ్చదని అందుకని వెళ్లిపోతున్నానని బయలుదేరుతుంటే తీవ్రవాదుల నాయకుడు అతనికి ఒక దినపత్రికనిస్తాడు. 'ఎస్ఐ కాల్చివేత - పోలీసు ముసుగులో టెర్రరిస్టు ఘాతుకం' అనే శీర్షికతో బుల్లిరాజు ఫొటోతో పెద్ద వార్త అచ్చయి ఉంటుంది. షాకవుతాడు బుల్లిరాజు. భవిష్యత్తు అగమ్యగోచరంగా తోస్తుంది. బేబి విషయంలో అనుక్షణం బుల్లిరాజుతో గొడవపడుతూ చివరికి మారిపోయిన చంటి అతన్ని వెతుక్కుంటూ వచ్చినవాళ్లతో కలుస్తాడు. గతంలో చంటి, బుల్లిరాజు చేతుల్లో తన్నులుతిన్న ముగ్గురు పోకిరీరాయుళ్లు లక్ష్మిపై అత్యాచారం చేస్తారు. ఉద్రేకం కట్టలు తెంచుకున్న బుల్లిరాజు వాళ్ల ముగ్గిర్నీ జనం మధ్య పట్టుకొని లక్ష్మిచేత చావగొట్టిస్తాడు. ఆ పోకిరీలని తీవ్రవాదులు చంపేస్తారు. ఎస్ఐ చావుని సీరియస్‌గా తీసుకున్న పోలీస్ అధికారులు ఆ విషయమై బుల్లిరాజుని పట్టుకునేందుకు, తీవ్రవాదుల్ని అణచివేసేందుకు స్పెషల్ ఆఫీసర్‌ని నియమిస్తారు. అతను పోలీస్ అకాడమీలో బుల్లిరాజుకి శిక్షణనిచ్చిన పోలీసాఫీసరే. స్పెషల్ ఆఫీసర్ తీవ్రవాదుల కోసం, బుల్లిరాజు కోసం వేట మొదలుపెడతాడు.

పోలీసులతో జరిగిన ఘర్షణలో తీవ్రవాద నాయకుడు మరణిస్తాడు. బైరాగి పోలీసుల చేతికి చిక్కి, చిత్రహింసలకి గురవుతాడు. మావయ్యని వెతుక్కుంటూ వస్తుంది బేబి. ఆమెని తండ్రి కుదిర్చిన సంబంధం చేసుకొమ్మని, తనని మరిచిపొమ్మని చెబుతాడు బుల్లిరాజు. విషంతాగి పెళ్లి మండపంలోనే చనిపోతుంది బేబి. బైరాగిని విడిపించుకునే క్రమంలో రాష్ట్ర మంత్రి చలపతిరావుని బుల్లిరాజు కిడ్నాప్ చేస్తాడు. తీవ్రవాదుల ఒత్తిడికి లొంగమని ప్రభుత్వం స్పష్టం చేస్తుంది. పోలీసులతో ఘర్షణల్లో ఒక్కొక్క అనుచరుడే మరణిస్తుంటే బుల్లిరాజు వ్యధ చెందుతాడు. లక్ష్మిని కూడా పోలీసులు కాల్చివేస్తారు. ఇది సహించలేని చంటి బాంబు విసిరి ఓ పోలీస్ వ్యాన్‌ని ధ్వంసం చేస్తాడు. పోలీసుల నుంచి చంటిని రక్షించాలనే ఆదుర్దాలో పోలీసు తుపాకీ గుళ్లకి బలవుతాడు బుల్లిరాజు. ఇదిచూసి మిగతా అనుచరులు రాష్ట్ర మంత్రితో అడవుల్లోకి పారిపోతారు. స్పెషలాఫీసర్ నిస్సహాయంగా చూస్తుండిపోతాడు. ఆఖరున ఈ మారణహోమానికి అంతం ఎక్కడ? ఎప్పుడు? అని దర్శకుడు ప్రశ్నిస్తాడు. అవును. దానికి అంతం లేదు. ఈ వ్యవస్థ ఇప్పుడున్న మాదిరిగానే ఉంటే మారణహోమం కొనసాగుతూనే ఉంటుంది.
ఈ సినిమా ద్వారా దర్శకుడు చెప్పాలనుకున్నది స్పష్టం. వ్యవస్థ మీద కోపంతో తీవ్రవాదులుగా మారిన యువకుల జీవితాలు ఎలా పరిసమాప్తి అవుతున్నాయో, వ్యవస్థ మీద కసితో పొట్టకోసం ఉద్యోగం చేస్తున్న సాధారణ పోలీసుల్ని ఎట్లా చంపివేస్తున్నారో, పోలీసులు రాజకీయ నాయకులకి, డబ్బున్న వాళ్లకి ఎట్లా తొత్తులుగా మారుతున్నారో, రాజకీయ నాయకులు పోలీసుల్ని తమ స్వార్థం కోసం ఎట్లా వాడుకుంటున్నారో, వాళ్ల ప్రాణాలతో ఎలా చెలగాటమాడుతున్నారో కళ్లకి కట్టించాడు దర్శకుడు. అడుగడుక్కీ ఈ వ్యవస్థ మీద సంధించిన బాణాల్లాంటి సంభాషణలు అగుపిస్తాయి. ఐతే అనేక సన్నివేశాల్లో కొన్ని డైలాగులకి సెన్సార్ కత్తెర వేసి, తానున్నది కత్తిరించడానికే అని రుజువు చేసుకుంది. ప్రేక్షకుడికి మాత్రం ఇది కాస్త విసుగు తెప్పిస్తుంది. కొన్ని కొన్ని చోట్ల ఒక సన్నివేశం పూర్తికాకముందే మరో సన్నివేశం రావడం తికమక కలిగిస్తుంది.
బుల్లిరాజుగా బ్రహ్మాజీ చాలా బాగా చేశాడు. ఇంతదాకా చిన్న చిన్న పాత్రలకే పరిమితమవుతూ వచ్చిన బ్రహ్మాజీకి ఈ సినిమా మంచి బ్రేక్‌నిస్తుంది. ఉద్రేకం, ఉద్వేగం ప్రదర్శించే సన్నివేశాల్లో అతను సరిగ్గా అతికిపోయాడు. చంటిగా రవితేజ చాలా ఈజ్‌తో చేశాడు. నృత్యాలు చలాకీగా చేశాడు. అతనికి మంచి భవిష్యత్ ఉంటుందని చెప్పవచ్చు. బేబి పాత్రలో సంఘవి అమాయకంగా, చురుగ్గా, అందంగా కనిపించింది. పాటల్లో శృంగారం ఒలికించింది. ఆమె పాత్ర పరిధి మరింత పెంచితే బాగుండేదనిపించింది. బైరాగిగా పరుచూరి వెంకటేశ్వరరావు ఆ పాత్రని పండించాడు. స్పెషల్ ఆఫీసర్‌గా ప్రత్యేక పాత్రలో భానుచందర్, బ్రహ్మాజీకి తల్లిగా అన్నపూర్ణ నటించారు. చిత్రంలో చెప్పతగ్గవి సంభాషణలు, దర్శకుడి ప్రతిభా. కె.ఎన్.వై. పతంజలి సంభాషణలు ఆలోచింపజేస్తాయి. పాటల చిత్రీకరణ గురించి పెద్దగా చెప్పుకోవాల్సింది లేదు. శ్రీనివాస చక్రవర్తి సంగీతం పాటలకంటే బ్యాక్‌గ్రౌండ్‌కి వినిపించిందే బాగుంది. భూపతి సినిమాటోగ్రఫీ సినిమాకి ఎస్సెట్. కృష్ణవంశీ టేస్ట్‌కి తగిన పనితనం అతని కెమెరాలో కనిపించింది. సినిమా విజయం సాధించినా, కాకపోయినా 'సిందూరం'ని ఒక సృజనాత్మక దర్శకుడి నుంచి వచ్చిన మంచి చిత్రంగానే చెప్పుకోవాలి.

- ఆంధ్రభూమి 'వెన్నెల', 19 సెప్టెంబర్ 1997

Telugu Cinema After Independence

1947 తర్వాత తెలుగు సినిమా
ఈ శతాబ్దంలో దేశంలోనే అత్యంత ప్రాచుర్యం పొందిన, జనరంజకమైన మాధ్యమంగా సినిమా ఖ్యాతికెక్కింది. తొలినాళ్లలో అది ఓ కళా ప్రక్రియ అయితే ఇవాళ అది పక్కా వ్యాపార పరిశ్రమగా మారిపోయింది. స్వాతంత్ర్యానంతరం ఈ యాభైయ్యేళ్ల తెలుగు చలనచిత్ర రంగాన్ని ఓసారి పరిశీలిస్తే కళాఖండాలనదగ్గ చిత్రాలు పదికంటే ఎక్కువ కనిపించవు. తెలుగు సినిమా గురించి గొప్పగా చెప్పుకోవడానికి పనికొచ్చేది నిర్మాణమవుతున్న చిత్రాల సంఖ్య గురించే. హిందీ చిత్రాలకంటే అధిక సంఖ్యలో ప్రతి యేటా తెలుగులో సినిమాలు నిర్మితమవుతున్నాయి. వాటిలో విమర్శకి నిల్చునేవి అసలు ఉండటం లేదు. అయితే దేశం గర్వించదగ్గ నటులు, దర్శకులు మనకి ఉన్నారని చెప్పుకునే భాగ్యం మనకి లభించింది. దర్శకుల్లో ఎల్వీ ప్రసాద్, బి.ఎన్. రెడ్డి, నటుల్లో అక్కినేని నాగేశ్వరరావు సినిమా రంగంలో దేశానికి సంబంధించిన అత్యున్నత పురస్కారం దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డును అందుకున్నారు. చిత్తూరు నాగయ్య, ఎస్వీ రంగారావు, ఎన్టీ రామారావు వంటి మహానటులూ, రేలంగి, రమణారెడ్డి వంటి మహా కమెడియన్లూ, కాంచనమాల, కన్నాంబ, భానుమతి, సావిత్రి, సూర్యకాంతం వంటి మహా నటీమణులూ, గూడవల్లి రామబ్రహ్మం, సి. పుల్లయ్య, వేదాంతం రాఘవయ్య, కె.వి. రెడ్డి, కమలాకర కామేశ్వరరావు, ఆదుర్తి సుబ్బారావు, కె. విశ్వనాథ్ వంటి దిగ్దర్శకులూ మనకి లభించారు.
మొదట్లో - అంటే ఆరవ దశకం వరకు తెలుగులో పౌరాణిక చిత్రాలు, మాయా మంత్రతంత్రాల జానపద చిత్రాలే రాజ్యం చేశాయి. సామాజిక స్పృహతో తీసిన చిత్రాలు బహు తక్కువ. గూడవల్లి రామబ్రహ్మం తీసిన 'మాలపిల్ల', 'రైతుబిడ్డ' వంటివి అందుకు మినహాయింపు. అయితే 'దేవదాసు', 'పాతాళభైరవి', 'మాయాబజార్', 'మహాకవి కాళిదాసు' వంటి కళాఖండాలనదగ్గ చిత్రాలు వచ్చాయి. రామారావు, నాగేశ్వరరావు అగ్ర కథానాయకులుగా నిలిచారు. నటీమణుల్లో భానుమతి, సావిత్రి అగ్ర స్థాయికి చేరుకున్నారు. 1953లోనే 'చండీరాణి'కి దర్శకత్వం వహించిన భానుమతి తెలుగులో తొలి దర్శకురాలయ్యారు. 1951లో కె.వి. రెడ్డి దర్శకత్వంలో వచ్చిన 'పాతాళ భైరవి' బాక్సాఫీసు రికార్డుల్ని బద్దలు కొట్టి చరిత్ర సృష్టించింది. ఆ తర్వాత 1955లో తాపీ చాణక్య దర్శకత్వం వహించిన సామాజిక ప్రయోజనాత్మక చిత్రం 'రోజులు మారాయి' అఖండ విజయం సాధించి ఆ తరహా సినిమాలకు తలమానికంగా నిలిచింది.
స్వాతంత్ర్యానికి పూర్వం వ్యాపారాత్మక దృష్టితో తీసిన సినిమాలు మనకు కనిపించవు. 1950లో వచ్చిన విజయా వారి సినిమా 'షావుకారు'తో ఈ వ్యాపార పోకడలు మొదలయ్యాయని చెప్పుకోవచ్చు. ఈ సినిమాతో నటిగా పరిచయమైన జానకి, దానితోటే 'షావుకారు జానకి'గా మారిపోయారు. 1963లో తొలి తెలుగు వర్ణ చిత్రం 'లవకుశ' వచ్చింది. దీనికి పి. పుల్లయ్య దర్శకుడు. అప్పట్లో టిక్కెట్ ధరలు 25 పైసలు నుంచి ఒక రూపాయి ఉన్న కాలంలో ఈ సినిమా ఒక కోటి రూపాయలు వసూలు చేసి, ఆ ఘనత సాధించిన మొదటి తెలుగు సినిమాగా చరిత్ర పుటల్లో శాశ్వత స్థానం పొందింది. ఇదే ఏడాది రూపొందిన 'నర్తనశాల' అంతర్జాతీయంగా గుర్తింపు పొందిన మొదటి తెలుగు చిత్రంగా పేరు తెచ్చుకుంది. జకార్తాలో జరిగి ఆఫ్రో ఏషియన్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్‌లో ప్రదర్శితమైన ఈ సినిమాలో కీచకునిగా ఎస్వీ రంగారావు చూపించిన అభినయం ఆ ఫెస్టివల్ జ్యూరీ సభ్యుల్ని అమితంగా ఆకట్టుకుంది. అలా ఒక అంతర్జాతీయ సినిమా వేదికపై ఉత్తమ నటుడిగా అవార్డు పొందిన తొలి తెలుగు నటుడిగా చరిత్రలో నిలిచిపోయారు ఎస్వీఆర్.
తొలి సాంఘిక వర్ణ చిత్రం 1965లో వచ్చింది. అందరూ కొత్త తారలతో ఆదుర్తి సుబ్బారావు రూపొందించిన ఆ చిత్రం 'తేనె మనసులు'. అదివరకు 'పదండి ముందుకు'లో చిన్న పాత్రలో కనిపించిన కృష్ణ హీరోగా పరిచయమయ్యింది దానితోటే. అంతదాకా జానపద, పౌరాణిక, కుటుంబ కథా చిత్రాలు రాజ్యం చేస్తూ ఉంటే 'గూఢచారి 116'తో యాక్షన్ సినిమాల ట్రెండ్ మొదలైంది. కృష్ణ నటించిన ఈ సినిమా భారత చలన చిత్రసీమలోనే తొలి జేమ్స్‌బాండ్ తరహా సినిమాగా రికార్డులకెక్కింది. ఈ చిత్రకథ ఆరుద్ర కలం నుంచి వెలువడటం మరో విశేషం. ఆ తర్వాత కాలంలో ప్రేమకథా చిత్రాలు, యాక్షన్ సినిమాలు సమాన ఆదరణ పొందుతూ వచ్చాయి. ఏడవ దశకంలో వీటి జోరు ఎక్కువగా కొనసాగుతుండగానే పాశ్చాత్య సినిమా ప్రభావం తెలుగు సీమకీ సోకింది. దాంతో పగ, ప్రతీకారం అంశాలతో సినిమాలు తీయడం మొదలై, అవే సినిమాకి తప్పనిసరి వస్తువుల కింద మారిపోయాయి. అయినప్పటికీ 'కాలం మారింది' (1972), 'చలిచీమలు' (1978) వంటి అభ్యుదయ చిత్రాలూ, 'తూర్పు వెళ్లే రైలు' (1979), 'నీడ' (1979) వంటి ప్రయోగాత్మక చిత్రాలూ కొన్ని వచ్చాయి. మొట్టమొదటి కౌబాయ్ సినిమా 'మోసగాళ్లకి మోసగాడు' (1971) వచ్చింది. యాదృచ్ఛికంగా ఈ సినిమాకి రచన చేసింది కూడా ఆరుద్రే. ఇందులో హీరోగా నటించిన కృష్ణ 1974లో సొంత నిర్మాణ సంస్థ పద్మాలయా స్టూడియోస్ పతాకంపై 'అల్లూరి సీతారామరాజు' చిత్రాన్ని నిర్మించి ఆ పాత్రలో తానే నటించించాడు. ఇది తెలుగులో పూర్తిస్థాయి తొలి సినిమా స్కోప్ సినిమాగా చరిత్రకెక్కింది. స్వాతంత్ర్య పోరాట నేపథ్యంలో వచ్చిన ఈ సినిమా బాక్సాఫీసు వద్ద ఘన విజయం సాధించింది.
ఈ దశకంలోనూ కొన్ని పౌరాణిక చిత్రాలు వచ్చాయి. ఎన్టీ రామారావు స్వయంగా దర్శకత్వం వహించి మూడు పాత్రల్లో (కర్ణుడు, కృష్ణుడు, దుర్యోధనుడు) నటించిన 'దాన వీర శూర కర్ణ' (1977) కలెక్షన్ల వర్షంలో తడిసింది. కేవలం రూ. 10 లక్షల వ్యయంతో నిర్మించిన ఈ సినిమా ఏకంగా రూ. కోటి వసూలు చేసిందంటే ఈ చిత్రానిది ఏ స్థాయి విజయమో గ్రహించవచ్చు. మహా భారతంలో దుష్ట పాత్రలుగా చిత్రీకరణకు గురైన కర్ణ, దుర్యోధన పాత్రలను కొత్త కోణంలో చూపించి, ఆ పాత్రలకి హీరో ఇమేజ్ తెచ్చిన ఘనత నిస్సందేహంగా ఎన్టీఆర్‌దే.
ఇక ఎనిమిదో దశకంలో తెలుగు సినిమా పూర్తిగా వాణిజ్యమయమై పోయింది. డాన్సులూ, ఫైట్లూ లేకపోతే సినిమా జనంలోకి పోదన్న అభిప్రాయానికి వచ్చారు నిర్మాతలూ, దర్శకులూ. బూతు మాటలు, శృంగార సన్నివేశాలు ఉన్న సినిమాలు తామరతంపరగా వచ్చాయి. క్లబ్ డాన్సు అనేది సినిమాకి తప్పనిసరి అంశమైంది.
ఏడవ దశకం ద్వితీయార్ధంలో నటుడిగా రంగ ప్రవేశం చేసిన చిరంజీవి హీరోగా మారి నిలదొక్కుకుంటున్న సమయంలో 'ఖైదీ' (1983) అతడి స్థాయిని అనూహ్యంగా పెంచేసింది. యాక్షన్ సినిమాల్లో 'ఖైదీ' సరికొత్త ధోరణికి తెరతీసింది. హీరోల పరంగా నృత్యాలకు అక్కినేని ఆద్యుడైనా, వాటికి ఎక్కువ ప్రాచుర్యం వచ్చింది చిరంజీవి వల్లనే. ఓ వైపు యాక్షన్ సినిమాలు వెల్లువగా వస్తుంటే, మరోవైపు కొద్ది సంఖ్యలోనైనా కళాత్మక విలువలున్న సినిమాలు వచ్చాయి. కె. విశ్వనాథ్ 'శంకరాభరణం' (1980) తెలుగు చిత్రసీమకి ఏనాటికైనా గర్వంగా చెప్పుకోదగ్గ కళాఖండంగా చరిత్రలో నిలిచింది. శాస్త్రీయ సంగీతమే హీరోగా తీసిన ఈ సినిమాలో ఒక సదాచార బ్రాహ్మణ సంగీత విద్వాంసునికీ, ఒక కళావంతుల కుటుంబానికి చెందిన స్త్రీకీ మధ్య అమలిన అనుబంధాన్ని విశ్వనాథ్ చూపించిన తీరు దేశ విదేశాల్లో విమర్శకుల ప్రశంసలు అందుకుంది. అక్కినేనితో దాసరి నారాయణరావు తీసిన 'మేఘసందేశం' (1982) కూడా ఈ కోవలోకే వస్తుంది. ఈ దశకంలోనే 'యువతరం కదిలింది' (1980), 'ఎర్రమల్లెలు' (1981), 'విప్లవ శంఖం' (1982) వంటి విప్లవ కథాంశ చిత్రాలు కూడా వచ్చాయి. అభ్యుదయ చిత్రాల సృష్టికర్తగా టి. కృష్ణ 'నేటి భారతం', 'దేశంలో దొంగలు పడ్డారు', 'దేవాలయం', 'వందేమాతరం', 'ప్రతిఘటన', 'రేపటి పౌరులు' అనే ఆరు చిత్రాలే తీసినా శాశ్వత కీర్తిని సముపార్జించుకున్నాడు.
ఎన్టీఆర్ వారసునిగా అంతకుముందే హీరోగా బాలకృష్ణ ప్రవేశిస్తే 80లలో మరింతమంది తండ్రులకి వారసులుగా చిత్రరంగ ప్రవేశం చేశారు. నాగేశ్వరరావు కొడుకు నాగార్జున, కృష్ణ కొడుకులు రమేశ్, మహేశ్, అగ్ర నిర్మాతల్లో రామానాయుడి కుమారుడు వెంకటేశ్, వి.బి. రాజేంద్రప్రసాద్ తనయుడు జగపతిబాబు హీరోలుగా అడుగుపెట్టారు. తెలుగు సినిమా చరిత్రలో తనపేరిట ఓ యుగాన్ని సృష్టించుకున్న ఎన్టీఆర్ రాజకీయాల్లో అడుగుపెట్టి తెలుగుదేశం పార్టీని స్థాపించి, అతి స్వల్ప కాలంలోనే ముఖ్యమంత్రి పీఠాన్ని కూడా అధిష్టించారు. ఆ తర్వాత కూడా ఆయన మూడు సినిమాల్లో నటించారు. తెలుగులో మొదటి 70 ఎం.ఎం. సినిమా 'సింహాసనం' (1986) కూడా ఈ దశకంలోనే వచ్చింది.
ఆ తర్వాత తెలుగులో కొత్త రక్తం మొదలైంది. ఎంతోమంది నవ యువ దర్శకులు తమ ప్రతిభని ప్రదర్శించడంతో పాత తరం దర్శకులు చాలమంది రిటైరయ్యే పరిస్థితి వచ్చింది. వస్తూనే భారీ సంచలనం సృష్టించాడు రాంగోపాల్ వర్మ. అతడి దర్శకత్వంలో వచ్చిన తొలి సినిమా 'శివ' కలెక్షన్ల వర్షం కురిపించడమే కాకుండా సాంకేతిక విలువల్లో కొత్త అధ్యాయానికి నాంది పలికింది. అయితే ఆ సినిమా యువతపై చేదు ప్రభావాన్ని కలిగించిందనే విమర్శలు ఉన్నాయి. 'శివ'తో వయొలెన్స్ కొత్తపుంతలు తొక్కింది. వరుసబెట్టి హింసాత్మక కథలతో సినిమాలు వచ్చిపడ్డాయి. కథకంటే కథనానికి ప్రాముఖ్యం హెచ్చింది. టెక్నికల్ అంశాలపై శ్రద్ధ పెరిగింది. కథల విషయంలో అప్పటికీ ఇప్పటికీ స్పష్టమైన తేడా ఉంటోంది. అప్పట్లో ఏదైనా కథని సినిమాగా తీయాలంటే దర్శకులు, నటులు, రచయితలు అందరూ కలిసి సమావేశమై చర్చించుకొని అందరూ కలిసే కథని నిర్ణయించేవాళ్లు. ఇప్పుడా వాతావరణం మచ్చుకి కూడా కనిపించదు. ఎనిమిదో దశకం నుంచే హీరోనిబట్టి కథలు తయారుచెయ్యడం మొదలైంది. ఇప్పటికీ అదే స్థితి. గతంలో సినిమా ఫెయిల్యూర్ అయితే దానికి కారణం సమష్టి లోపమేనని ఒప్పుకునేవాళ్లు. ఇప్పుడైతే సినిమా ఫ్లాప్ అయ్యిందంటే దర్శకుడి మీదకో, నటుల మీదకో, అదీ కాదంటే సంగీతం మీదకో నెపం నెట్టేస్తున్నారు.
ఇతర భాషా చిత్రాలతో పోలిస్తే వాసి విషయంలో మనం చాలా వెనుకంజలో ఉన్నామన్నది నిజం. మన పొరుగునే ఉన్న మలయాళ సినిమాలు దేశంలో అత్యుత్తమ చిత్రాలుగా ఎక్కువ భాగం ప్రశంసలకి నోచుకుంటున్నాయి. తమిళంలోనూ ఇటీవలి కాలంలో మంచి మంచి సినిమాలు వస్తున్నాయి. తెలుగు సినిమానే దుస్థితిలో ఉన్నట్లు కనిపిస్తోంది. ఇటీవల 'పెళ్లి' నేపథ్యంలో వచ్చిన ఓ సినిమా మంచి హిట్టవడంతో అదే మూసలో చిత్రాలు వస్తున్నాయి. ఒక విప్లవ కథాచిత్రం బాగా ఆడితే అదే తరహా చిత్రాల్ని తీస్తున్నారు. ఇదంతా ట్రెండుని క్యాష్ చేసుకోవడం తప్ప వాటితో చిత్రాలు తీసేవారికి చిత్తశుద్ధి ఉందంటే నమ్మలేం. ఓ దశాబ్దం నుంచి వస్తున్న చిత్రాల్లో మానవతా విలువలు చాలా అరుదుగా కనిపిస్తున్నాయి. వికారమైన చేష్టలు, జుగుప్స కలిగించే డాన్సులు, రౌడీలు, గూండాలు హీరోలుగా చలామణీ అవడం ఇప్పటి ఫ్యాషన్. మిగతా అన్ని రంగాలతో పోలిస్తే పురుషాధిక్యం ఎక్కువగా రాజ్యమేలుతున్న చిత్రసీమలో హీరోయిన్ల స్థితి మరీ తీసికట్టుగా తయారైంది. వ్యాంప్ కేరక్టర్ల అవసరం లేకుండా హీరోయిన్లతోనే వ్యాంప్ చేసే చేష్టలన్నీ చేయిస్తున్నారు దర్శకులు. పాటల్లో హీరో హీరోయిన్ల నడుము  కదలికలు చూస్తుంటే మనం దాన్ని ఆస్వాదించాలో, అసహ్యించుకోవాలో అర్థం కాదు. అట్లాంటి సన్నివేశాలకే థియేటర్లో ఈలలు, చప్పట్లు! మన అభిరుచి స్థాయి అలా ఉంది మరి. వీటినే ఆశీర్వచనాలుగా నమ్ముతున్న నిర్మాతలు అట్లాంటి చిత్రాల నిర్మాణానికే మొగ్గు చూపుతున్నారు. ఆధునిక ధోరణుల్నీ, వేగాన్నీ ఇష్టపడుతున్న ఇప్పటి యువతకి ఇట్లాంటి సినిమాలు కావలసినంత వినోదాన్ని ఇస్తున్నప్పటికీ మంచి కంటే చెడే త్వరగా ఆదరణ పొందుతుందనే సత్యాన్ని సినీ పరిశ్రమకారులు విస్మరించకూడదు. ఆడవాళ్లని ఏడ్పించడమే మగవాడి జన్మహక్కుగా చిత్రించడం, ఎంత ఏడ్పించినా ఏమీ అనని హీరోయిన్లనీ, భర్త ఎంత హింసించినా సహించే భార్యల్నీ మంచివాళ్లుగా చిత్రిస్తూ సినిమాలు తీస్తున్నారు. ఇది సాంస్కృతిక వినాశనానికి దారితీసే ప్రమాదం ఉంది.
అట్లా అని తెలుగు సినిమా పూర్తిగా దిగజారిపోలేదు. కొద్దిమంది అయినా యువతరం దర్శకులు వాస్తవిక అంశాలతో చిత్రాలు తీస్తూ ప్రశంసలందుకుంటున్నారు. ఆధునిక సాంకేతిక విజ్ఞానం తెలుగు చిత్ర రంగాన్ని మార్పుకు గురిచేస్తోంది. ఈ స్వాతంత్ర్య స్వర్ణోత్సవ సమయంలోనైనా సినిమా కేవలం వినోదాన్ని అందించే రంగంగానే కాకుండా ఆలోచింపజేసే మీడియా అనే ధోరణి చిత్రసీమలో వ్యాపించాల్సి ఉంది. అప్పుడే విమర్శకి నిల్చే స్థాయికి తెలుగు సినిమా చేరుకునే వీలుంటుంది.

- స్వాతంత్ర్య స్వర్ణోత్సవం సందర్భంగా 

ఆంధ్రభూమి 'వెన్నెల' 15 ఆగస్ట్ 1997

Movie Review: Saradala Samsaram (1997)

ఇదెక్కడి సరదా? ఇదెక్కడి సంసారం?

దర్శకత్వం: సాయిప్రకాశ్
నిర్మాత: ఉషశ్రీ మారెడ్డి
తారాగణం: సురేశ్, రుచిత, నరసింహరాజు, గోకిన రామారావు, ప్రసాద్‌బాబు, సుబ్బరాయశర్మ

మంచి పనులు చేయడానికి గూండాగిరీ, రౌడీయిజం చేయడంలో తప్పులేదనే తప్పుడు అభిప్రాయాన్ని ప్రేక్షకులపై బలవంతాన రుద్దే ప్రయత్నం చేసింది 'సరదాల సంసారం' చిత్రం. 'అమ్మ' చిత్రాల సెంటిమెంటుని వదిలించుకుని 'సంసారం' గొడవలో పడ్డ దర్శకుడు సాయిప్రకాశ్ అసహజమైన కథాంశాన్ని తీసుకుని పొరపాటు చేశాడని అనిపిస్తుంది.
మిత్ర చతుష్టయం అనే సూర్య (సురేశ్) అండ్ కో గూండాయిజం చేసి డబ్బు సంపాదించడమే 'సెల్ఫ్ ఎంప్లాయ్‌మెంట్' కింద పెట్టుకున్నారు. వాళ్లకో ఆఫీస్ సైతం ఉంది. ఒకానొకరోజు ఓ రోమియో బారినపడ్డ జయ (రుచిత) తారసపడ్తుంది సూర్యకి. రోమియో ఫోన్లమీద ఫోన్లు చేస్తూ జయని చికాకు పెడ్తుంటాడు. సూర్య ఆ రోమియోకి తన మిత్ర బృందంతో తన్నుల సన్మానం చేశాక సూర్య ప్రేమని అంగీకరించి తన లాయర్ అన్నయ్య (నరసింహరాజు) ఇష్టానికి వ్యతిరేకంగా అతణ్ణి పెళ్లి చేసుకుంటుంది జయ. సూర్య తమ్ముడు చంద్రం (కొత్త నటుడు) ఎం.ఎ. ఫస్ట్ క్లాస్‌లో పాసవుతాడు. డబ్బు సంపాదించడానికి తన అన్న అనుసరించే మార్గాన్ని చంద్రం అసహ్యించుకుంటూ ఉంటాడు. నిజాయితీగా ఉద్యోగం సంపాదించాలని భావిస్తాడు. ఆ క్రమంలో సూర్య రికమెండ్ చేసిన ఉద్యోగాన్ని కూడా తిరస్కరిస్తాడు. అయితే అతడు ఎక్కడికి వెళ్లినా 'నో వేకన్సీ' బోర్డు దర్శనమిస్తుంటుంది. లేదంటే లంచం ఇవ్వమనైనా అడుగుతుంటారు. ఆఖరికి విసిగిపోయిన చంద్రం వదిన జయ ఇచ్చిన నగలతో ఉద్యోగం సంపాదించాలని వాటిని తనకి ఉద్యోగం ఇప్పిస్తానని ఆశచూపిన బ్రోకర్ (సుబ్బరాయశర్మ) చేతిలో పెడతాడు. అయినా ఆ ఉద్యోగం అతడికి రాదు. బ్రోకర్ చేతిలో తను మోసపోయానని అర్థమైన చంద్రం కుమిలిపోయి అన్నా వదినలకి తన ముఖం చూపలేక ఫ్యానుకి ఉరేసుకుని ఆత్మహత్య చేసుకుంటాడు. తమ్ముడి చావు, జయ మాటలతో పరివర్తన చెందిన సూర్య మారిపోతాడు. మెకానిక్‌గా ఉద్యోగం సంపాదిస్తాడు. ఆఖరుకి కంపెనీ ఎండీ మృదుల అతణ్ణి పార్టనర్‌గా కూడా చేర్చుకుంటుంది. జయ మరదల్ని ఎవరో రౌడీలు ఎత్తుకుపోయారని తెలియడంతో సూర్య ఆ రౌడీల్ని చితకతన్ని వేశ్యాగృహంలో ఉన్న జయ మరదల్ని రక్షించి ఆ వేశ్యాగృహంలోనే తన మిత్రబృందంలోని రాజుతో ఆమె పెళ్లి చేస్తాడు. గతంలో సూర్య చేతిలో దెబ్బలు తిన్నవాళ్లంతా అతడి అంతు చూడాలని ఓ 'ఇంటర్నేషనల్' గూండా (ప్రసాద్‌బాబు)కి డబ్బు చెల్లిస్తారు. అయితే అతణ్ణి కూడా మిత్ర చతుష్టయం చిత్తుగా చావగొడ్తుంది. మరోపక్క జయ మృదులతో తన భర్త సరస సల్లాపాలు సాగిస్తున్నాడనే భ్రమలోపడి విషం తాగుతుంది. ఆఖరికి ఎట్లాగో బతికి సూర్యని అతడి పూర్వపు మార్గాన్నే అంటే గూండాగిరినే కొనసాగించమనడంతో సినిమా ముగుస్తుంది.
ఈ సినిమా ద్వారా దర్శకుడు చెప్పదలచింది సుస్పష్టమే. గూండాల్లోనూ మంచి గూండాలుంటారనీ, రౌడీయిజం తప్పుకాదనీ ఆయన చెప్పదలచుకున్నాడు. ఈ నేపథ్యంలో కథంతా అసహజంగా తయారయింది. మనకి ఎక్కడా కనిపించని కొత్త తరహా గూండా సూర్య పాత్రలో మనకి దర్శనమిస్తాడు. అతడికి మనుషుల్ని చావగోట్టడమే కాకుండా తెగ జోకులు వేయడం, సరసం చేయడం కూడా బాగా తెలుసు. భార్యని ప్రేమగా "బుజ్జిముండా ఇంతందంగా ఎందుకు పుట్టావే" అంటూ ఉంటాడు. ఇంట్లో ఉన్నంతసేపూ ఆమెని క్షణం వదలడు. ఆమెని సుఖపెట్టడం కోసం తాపత్రయపడిపోతుంటాడు. గూండాకి ఉండని అసహజమైన ప్రత్యేకతలెన్నో కలిగి ఉన్న సూర్య పాత్రని సురేశ్ తనదైన శైలిలో బాగా పోషించాడు. శృంగారం, హాస్యం మేళవించిన సన్నివేశాల్లో బాగా రాణించాడు. రుచిత ఓ వైపు గ్లామర్‌ని కురిపించి, మరోవైపు నటననీ ప్రదర్శించింది. శృంగారం వొలికించడానికి కూడా ఆమె పాత్ర పనికొచ్చింది. సూర్య తమ్ముడు చంద్రంగా నటించిన కొత్త నటుడు మంచి నటననే చూపించాడు. మిగతా నటులంతా సోసోగానే అనిపించారు.
సినిమాటోగ్రఫీ బాగుంది. దుగ్గిరాల సంగీతం ఫర్వాలేదు. సంభాషణల విషయంలో రచయిత దురికి మోహనరావు శృంగార సన్నివేశాల్లో అత్యుత్సాహం ప్రదర్శించాడని చెప్పాలి. కామెడీ సంభాషణల్లో కొన్ని బిట్లు ఆకట్టుకున్నాయి. నిర్మాత ఉషశ్రీ మారెడ్డి పాటలకి సాహిత్యాన్ని కూడా అందించారు. అయితే కథలో పట్టు లేకపోవడం, కథనంలో లోపాలు, పేరున్న నటులు లేకపోవడం మైనస్ పాయింట్లు. గూండాగిరీని అంగీకరించడం చిత్రం మొత్తం మీద పెద్ద తప్పు. సమాజంపై ప్రభావం చూపే వాటిలో సినిమా మాధ్యమం ఒకటి. ఈ విషయాన్ని సినిమా వాళ్లు విస్మరిస్తూ ఉండటం మన అనుభవంలోనిదే. 'ప్రేక్షకులు చూస్తున్నారు (ఆదరిస్తున్నారు) కాబట్టే మేం తీస్తున్నాం' టైపు చిత్రంగా 'సరదాల సంసారం'ని పేర్కొనవచ్చు. అయితే ఈ చిత్రానికి ఆదరణ ఉంటుందా అంటే ఉండదనేదే జవాబు.

- ఆంధ్రభూమి 'వెన్నెల', 1 ఆగస్ట్ 1997

Classic novels rule the Hollywood

హాలీవుడ్: క్లాసిక్స్‌కి భలే మంచి కాలం
హాలీవుడ్‌లో క్లాసిక్స్‌కి ఆదరణ పెరిగిందా? చూస్తుంటే అవుననే అనిపిస్తోంది. జేన్ ఆస్టిన్, షేక్‌స్పియర్, థామస్ హార్డీ, హెన్రీ జేమ్స్‌ల క్లాసిక్ నవలలు హాలీవుడ్‌లో విపరీతంగా అమ్ముడుపోతున్నాయి. ఈ నవలల ఆధారంగా డబ్బు చేసుకోవచ్చునని భావిస్తున్న వాళ్లు సినీ పరిశ్రమలో పెరుగుతున్నారు.
ఈ ఏడాది (1997) అందరూ అత్యంత ఆసక్తితో ఎదురుచూసిన సినిమా జేన్ ఛాంపియన్ తీసిన 'ద పోర్ట్రెయిట్ ఆఫ్ ఎ లేడీ'. ఇదే పేరుతో హెన్రీ జేమ్స్ రాసిన నవల ఆధారంగా ఈ సినిమాని నిర్మించారు. ప్రధాన పాత్రలో నికోల్ కిడ్మన్ నటించింది. ఇటువంటిదే బీబీసి నిర్మించిన 'జ్యూడ్ ది అబ్స్‌క్యూర్'కి థామస్ హార్డీ నవల మాతృక. అత్యధిక శాతం మంది ప్రశంసలు పొందిన ఈ చిత్రంలో కథానాయికగా సౌందర్యరాశి కేట్ విన్‌స్లెట్ అద్భుతంగా నటించింది. ఇప్పుడు అందరి కళ్లూ భారీ తారాగణంతో కెన్నెత్ బ్రానా తీస్తున్న సినిమాపైనే ఉన్నాయి. షేక్‌స్పియర్ మహోన్నత నాటకం 'హామ్లెట్' ఆధారంగా రూపొందిస్తుండటమే దీనికి కారణం.
1996లో హాలీవుడ్‌లో అటు విమర్శనా పరంగా కానీ, ఇటు వ్యాపారాత్మకంగా కానీ అత్యంత ఆదరణ పొందినవి ఆర్నాల్డ్ స్వార్జ్‌నెగ్గర్ సినిమాలు, సిల్వెస్టర్ స్టాలోన్ సినిమాలు కాదు. గ్వినిత్ పాల్ట్రో ప్రధాన పాత్ర ధరించగా జేన్ ఆస్టిన్ నవల ఆధారంగా తీసిన 'ఎమ్మా', ఇంగ్లీష్ రంగస్థల నటుడు ఇయాన్ మెకెల్లన్ టైటిల్ రోల్‌లో ఉత్తమంగా నటించిన 'రిచర్డ్ 3' (షేక్‌స్పియర్ నవల ఆధారం), ఫ్రాంకో జఫరెల్లి తీసిన 'జేన్ ఐర్' (చార్లెట్ బ్రాంటే నవల ఆధారం) చిత్రాలు అత్యధిక ప్రజాదరణ పొందాయి. ఇవన్నీ క్లాసిక్ సినిమాలే. ఇంట్లాంటి దృశ్యమే రెండేళ్ల కిందట కూడా మనకి కనిపించింది. ఎమ్మా థామ్సన్ అద్భుత నటనను చూసేందుకే అందరూ 'సెన్స్ అండ్ సెన్సిబిలిటీ' సినిమాని చూసేందుకు ఎగబడ్డారంటే అతిశయోక్తి కాదు. జేన్ ఆస్టిన్ నవల ఆధారంగా రూపొందిన 'పర్సుయేషన్' చిత్రాన్ని కూడా జనం బాగా ఆదరించారు. ఆ తర్వాత బీబీసి సొంతంగా నిర్మించి తన ఛానల్లో ప్రదర్శించిన 'ప్రైడ్ అండ్ ప్రెజుడీస్'ని కోట్లాది మంది ఇళ్లల్లో కూర్చునే చూశారు.
కొద్ది సంవత్సరాలుగా అనేక క్లాసిక్ సినిమాలు బాక్సాఫీస్ వద్ద విజయం సాధించడాన్ని మనం గమనించవచ్చు. 'ది ఏజ్ ఆఫ్ ఇన్నోసెన్స్', 'రాబ్‌రాయ్', 'హెన్రీ 4', 'మచ్ అడో అబౌట్ నథింగ్', 'హోవార్డ్స్ ఎండ్' వంటి సినిమాలు ఇందుకు నిదర్శనం. జేన్ ఆస్టిన్ తర్వాత 1997లో థామస్ హార్డీ, హెన్రీ జేమ్స్ కథలకి హాలీవుడ్‌లో సమాన స్థాయిలో ఆదరణ లభిస్తోంది.
ప్రేక్షకుల్లో ఉన్నట్లుండి క్లాసిక్స్ పట్ల ఆసక్తి ఎందుకు పెరిగింది? క్లాసిక్స్ స్క్రిప్టులు ఉత్తమంగా ఉండటం ఓ కారణమని హాలీవుడ్‌లో వినిపిస్తోంది. ఏదైనా పుస్తకాన్ని చదవడం కంటే క్లాసిక్‌ని చూడటం హాయనిపించడం కూడా కారణం కావచ్చు. అయితే ఒకటి మాత్రం స్పష్టం. స్పెషల్ ఎఫెక్టులూ, హింసా చూసీ చూసీ ప్రేక్షకులు అలసిపోయారు. సినిమా థియేటర్‌కి వెళ్లి టెన్షన్ ఫీలవడానికి వాళ్లిప్పుడు ఇష్టపడటం లేదు. ప్రశాంతంగా, నరాలపై ఎట్లాంటి ఒత్తిడీ లేకుండా సినిమాలు చూడాలనుకుంటున్నారు వాళ్లు. క్లాసిక్స్ వల్ల తమ పిల్లలకీ ఎంతో కొంత విజ్ఞానం చేకూరుతుందని కూడా భావిస్తున్నారు. స్టూడియో ఎగ్జిక్యూటివ్‌లు కోట్ల కొద్దీ డాలర్లు పెట్టి తీసే భారీ చిత్రాలకి పెట్టుబడి పెట్టి చేతులు కాల్చుకోవడానికి ఇష్టపడటం లేదు. ఇప్పుడు వాళ్ల్లు ఆఫీసుల్లో బొమ్మా, బొరుసూ వేసుకుని క్లాన్సీ సినిమాకో, బ్రాంటే సినిమాకో ఫైనాన్స్ చేయాలని ఆశిస్తున్నారు. చాలా సందర్భాల్లో నవలలకంటే కూడా వాటి ఆధారంగా తీసిన చిత్రాలే ఎక్కువ ఆదరణ పొందడం చిత్రంగా అనిపించినా వాస్తవం. జాన్ గ్రీషం నవల 'ది ఫర్మ్' కంటే దాని ఆధారంతో సిడ్నీ పొలాక్ తీసిన సినిమా ఎక్కువ ప్రశంసలు అందుకున్నది.
ఫిలిప్ నాయిస్ నవల 'క్లియర్ అండ్ ప్రెజెంట్ డేంజర్'ని టాం క్లాన్సీ సమర్థవంతంగా టెక్నో థ్రిల్లర్‌గా తెరకెక్కించడంలో పూర్తిగా సక్సెస్ అయ్యాడు. ఫ్రాంక్ దారబంట్ తాను తీసిన చిత్రం 'ది షాషంక్ రిడెంప్షన్'ని దాని మాతృక అయిన స్టీఫెన్ కింగ్ నవలని ఇంప్రూవ్ చేసి నిర్మించాడు. జోనాథన్ డెం సినిమా 'ద సైలెన్స్ ఆఫ్ ద లాంబ్స్', రాబర్ట్ జేమ్స్ వాలర్ సినిమా 'ద బ్రిడ్జెస్ ఆఫ్ మేడిసన్ కంట్రీ' కూడా ఇదే కోవకి చెందుతాయి.
సంవత్సరాలపాటు నవలలని నిర్లక్ష్యం చేసిన హాలీవుడ్ ఎట్టకేలకు సరైన దారిలోకి వచ్చింది. సాహిత్యానికిప్పుడక్కడ గౌరవం పెరిగింది. మంచి స్క్రిప్టుకీ, సృజనాత్మక ప్రతిభావంతుడైన స్క్రీన్ రైటర్‌కీ ప్రాముఖ్యత లభిస్తోంది. ఇవాళ క్లాసిక్స్‌ని ప్రాక్టికల్ దృష్టితో నిజాయితీగా, ప్రతిభావంతంగా స్క్రీన్ రైటర్లు సినిమాల కోసం తయారు చేస్తున్నారు. ఐతే ఇదే సమయంలో నవలలోని థీంని, పాత్రల్నీ మార్చివేయడమే కాక ముగింపుని కూడా మార్చేస్తున్నారు. కొన్ని కొన్ని పాత్రల్ని ఐతే పూర్తిగా తీసేస్తున్నారు. దీన్ని సినిమాపరమైన ఇంద్రజాలంగా పరిగణిస్తున్నారు. మిలన్ కుందేరా నవల 'ది అన్‌బీటబుల్ లైట్‌నెస్ ఆఫ్ బీయింగ్'ని సినిమాగా తీయాలనుకున్న దర్శకుడు ఫిలిప్ కాఫ్‌మన్ సినిమా కోసం చాలా మార్పులు చేయాల్సి ఉంటుందని చెప్పినప్పుడు రచయిత ఖంగుతిన్నాడు.
అయితే విమర్శకులు మాత్రం దర్శకుల్ని సమర్థిస్తున్నారు. "ప్రేక్షకుల్ని దృష్టిలో పెట్టుకుని సినిమాలు తీసేవాళ్లు నవలలో మార్పులు చేర్పులు చేస్తే తప్పేంలేదు" అని న్యూయార్క్ టైమ్స్‌కు చెందిన ప్రముఖ సినీ విమర్శకుడు జనెట్ మస్లిన్ అభిప్రాయం వ్యక్తం చేశాడు. ఇట్లా నవలలోని పాత్రల్ని, సన్నివేశాల్ని మార్చివేసి తీసే సినిమాలు వివాదాస్పదం అవుతూనే ఉన్నాయి. ఈ మధ్య ఆస్ట్రేలియన్ డైరెక్టర్ బజ్ లార్మన్ రూపొందించిన 'రోమియో అండ్ జూలియట్'పై వివాదాలు చెలరేగాయి. పాత్రల స్వభావాన్నే మార్చారనే విమర్శలు వచ్చాయి. పైగా చిత్రంలో కళ్లు మిరుమిట్లుగొలిపే భారీ సెట్టింగులు వేశారు. ఎంటీవీ తరహాలో అట్టహాసంగా ఈ సినిమాని నిర్మించారన్న వ్యాఖ్యలూ వినిపించాయి. ఈ విమర్శలూ, వివాదాలూ పక్కనపెడితే మొత్తంగా క్లాసిక్ నవలలకి ఆదరణ బాగా పెరిగిందనడంలో సందేహం లేదు. ప్రేక్షకులు ఆదరించినంత కాలం ఈ ఆరోగ్యకర వాతావరణం హాలీవుడ్‌లో కొనసాగుతుంది.

- ఆంధ్రభూమి 'వెన్నెల', 8 ఆగస్ట్ 1997

Sai Paranjpye movie SAAZ

ఆమె మనసుకి అద్దం పట్టిన 'సాజ్'

'సాజ్' - షబానా అజ్మీ నటించిన చిత్రం. సాయి పరాంజపే దర్శకత్వం వహించిన చిత్రం. సున్నితమైన, కదిలే చిత్రంవంటి మానవ ప్రకృతిని 'సాజ్' మన కళ్ల ముందుంచుతుంది. జూన్ 28న స్టార్ ప్లస్ చానల్ 'సాజ్' వరల్డ్ ప్రీమియర్‌ని ప్రసారం చేసింది. పరాంజపే సినిమాల్లో తొలిసారిగా ఓ టెలివిజన్ చానల్లో ప్రీమియర్‌గా ప్రసారమైన సినిమా 'సాజ్'.
చిత్ర కథలోకి వెళ్తే - మాన్సి (అరుణా ఇరాని)కి గొప్ప నేపథ్య గాయని కావాలని ఆశ. మాన్సి చెల్లెలు బన్సి (షబానా అజ్మి). పెళ్లయిన బన్సీని ఆమె భర్త తరచూ హింసిస్తుంటాడు. ఓమారు మాన్సి ఇంటికి వెళ్తుంది బన్సి. అక్కడ గోడమీద ఓ ఫొటో ఆకర్షిస్తుంది. అందులో తనూ, మాన్సీ హార్మోనియం పెట్టె ముందేసుకుని పాడుతుంటారు. బన్సీలో భావావేశం పొంగుతుంది. అక్కడే ఉన్న హార్మోనియం అందుకుని పాడుతుంది. అప్పుడే మాన్సి సలహాదారూ, ప్రియుడూ అయిన ఇందర్ వచ్చి ఆమె గానానికి అచ్చెరువొందుతాడు. బన్సీలో అద్భుత గాయని దాగుందని అతడు గ్రహిస్తాడు. ఆమెకి గాయనిగా అవకాశం ఇవ్వాలనుకుంటాడు. అయితే బన్సీ చేత తను పాడిస్తాననీ, ఇదరమూ కలిసే పాడతామనీ బన్సీని తనతో పాటు తీసుకుపోతుంది మాన్సి. రికార్డింగ్ రోజున మాన్సి పాట మొదలుపెడుతుంది. 'రింజిం రింజిం' అంటూ కోరస్ పాడుతుంది బన్సి. తర్వాతి చరణం ఆమె పాడాలనుకునేంతలో అది కూడా, అది మాత్రమే కాదు పాట మొత్తం మాన్సినే పాడుతుంది. బన్సీకి పాడేందుకు 'రింజిం రింజిం' మాత్రమే మిగులుతుంది. అక్క చేసిన మోసానికి బన్సీకి దఃఖం తన్నుకువస్తుంది. ఏడుస్తున్న బన్సీని మాన్సి ఓదారుస్తుంది. తన మనసులో ఎట్లాంటి దురుద్దేశమూ లేదని నమ్మకంగా చెబుతుంది. బన్సి నమ్ముతుంది.
అయితే ఇందర్ ఆలోచనలు వేరుగా ఉన్నాయి. లోకానికి ఓ కొత్త, అపురూప గాయనిని పరిచయం చేయాలని అతను తలపోస్తున్నాడు. అనుకున్నట్లే బన్సీకి స్వతంత్రంగా పాడే అవకాశాన్ని కల్పిస్తాడు. మొదటి పాటతోనే బన్సి పేరు మోగిపోతుంది. సినిమా పత్రికలన్నీ బన్సీని ఆకాశానికెత్తేస్తూ కథనాలు రాస్తాయి. అవి చూసిన మాన్సి అసూయతో దహించుకుపోతుంది. అప్పటికే బన్సి గర్భవతి. పాపను కంటుంది. బన్సి ప్లేబ్యాక్ సింగర్‌గా పాపులర్ అవుతుంది. ఆమె ఖ్యాతి ఢిల్లీ వరకు పాకుతుంది. ఆగస్ట్ 15న ప్రభుత్వం నిర్వహించే స్వాతంత్ర్య వేడుకల్లో పాడే అవకాశం వస్తుంది. సంతోషంతో ఉప్పొంగిపోతుంది బన్సి. అయితే ఆమె సంతోషం ఎంతోసేపు నిలవలేదు. ఆగస్ట్ 15న జరిగే కార్యక్రమానికి హాజరుకమ్మని ఆమెకు ఎలాంటి ఆహ్వానమూ అందదు. బన్సి ఊహించని విధంగా ఆగస్ట్ 15న మాన్సి పాడుతూ టీవీలో కనిపిస్తుంది. మాన్సి సంగతంతా ఆమెకు బోధపడుతుంది.
ఆ తర్వాత ఎన్నో సంఘటనలు జరిగిపోతాయి. మాన్సికి బ్లడ్ కేన్సర్ సోకి చనిపోతుంది. బన్సి అభిమానించిన ఇందర్ తానింక ఇండస్ట్రీలో ఉండలేననీ, తనని మన్నించమనీ వెళ్లిపోతాడు. బన్సి కూతురు కుహు (ఆయేషా ధర్కర్) పెద్దదై ఓ మ్యూజిక్ కంపెనీలో చేరుతుంది. తల్లికి తన మ్యూజిక్ డైరెక్టర్ (జాకిర్ హుస్సేన్)ను పరిచయం చేస్తుంది. జాకిర్ తొలి పరిచయంతోనే బన్సీని అభిమానిస్తాడు. అప్పటికి బన్సి తన గొప్ప స్వరాన్ని కోల్పోతుంది. అయినా జాకిర్ ఆమెను ఆరాధిస్తాడు. ఈ సంగతి నేరుగా ఆమెకే చెప్తాడు. బన్సి తేలిగ్గా తీసుకొని "నీకంటే పదేళ్లు పెద్దదాన్ని. నాతో పెళ్లేంటి. నాకు అంత పెద్ద కూతురుంటే" అంటుంది. అవేమీ తనకి అడ్డు కాదంటాడు జాకిర్. పెళ్లి చేసుకుందామని ఆమెపై ఒత్తిడి తెస్తాడు. ఎటూ తేల్చుకోలేక సైకియాట్రిస్టు, స్నేహితుడు  అయిన పరీక్షిత్ సహానీని సలహా అడుగుతుంది. కుహుకి కూడా ఈ సంగతి చెప్పమని అతను సలహా ఇస్తాడు. అట్లాగే చెబుదామనుకుంటే ఈలోగా కుహు తను జాకిర్‌ని ప్రేమిస్తునాననీ, అతన్ని పెళ్లి చేసుకుంటాననీ చెబుతుంది. తల్లీ కూతుళ్లిద్దరూ ఒకే వ్యక్తిని పెళ్లాడాలనుకోవడమా? బన్సీకి చేష్టలు దక్కిపోతాయి. జాకిర్ వద్దకు వెళ్లిన కుహుకి అసలు విషయం తెలిసి తల్లిని అసహ్యించుకుంటుంది. బన్సి తన పరిధులు తెలుసుకుని జాకిర్ ప్రేమని తిరస్కరిస్తుంది. నిరాశతో జాకిర్ వెళ్లిపోతాడు. కూతురికి సన్నిహితం కావడానికి యత్నిస్తుంది బన్సి. కుహుకి సీషెల్స్‌లో ప్రదర్శన ఇచ్చే అవకాశం వస్తుంది. కూతురితో వెళ్లేముందు పరీక్షిత్‌ని కలుస్తుంది బన్సి. అక్కడి అనుభవాలు తనకు ఎప్పటికప్పుడు తెలపమంటాడతను. సీషెల్స్‌లో ప్రదర్శన ఇవ్వకముందే కుహుకి జాతీయ ఉత్తమ గాయని అవార్డ్ వచ్చిన కబురందుతుంది. ఆ సంతోషంలో తనూ స్టేజి మీద పాట పాడుతుంది బన్సి. తల్లిలో వచ్చిన మార్పు చూసి కుహు ఆమెకి మళ్లీ చేరువవుతుంది. ఈ సంగతులన్నీ పరీక్షిత్‌కి ఉత్తరంలో రాస్తుంది. ఇండియాలో ప్లేన్ దిగి బయటకు వచ్చేసరికి పరీక్షిత్ ఎదురు చూస్తుంటాడు. బన్సి అతన్ని కలుస్తుంది. సినిమా పూర్తవుతుంది.
బన్సీగా షబానా తనదైన శైలిలో గొప్పగా నటించింది. బన్సి పాత్ర మానసిక పరిణామాల్ని షబానా చక్కగా ప్రదర్శించింది. ఉదాత్త సన్నివేశాల్లో తనకి తానే సాటి అని నిరూపించుకుంది. అయితే తల్లి కాకముందు యువతిగా ఆమెకు మేకప్ సరిగా నప్పలేదు. వయసు మీదపడుతున్న ఛాయలు స్పష్టంగా కనిపించాయి. నలభై యేళ్ల ప్రౌఢ స్త్రీగానే షబానా అందంగా అగుపించింది. హిందీ సినిమాల్లో వాంప్ పాత్రలు, తల్లి పాత్రలు వేస్తున్న అరుణా ఇరానీ చెల్లెలి మీద అసూయతో నిండిన పాత్రలో రాణించింది. బన్సి కూతురుగా ఆయేషా ధర్కర్ చలాకీగా చేసింది. ఆమె చిరునవ్వు ముఖం పాత్రకి సరిగ్గా అమిరింది. పరీక్షిత్ సహానీది నటనని ప్రదర్శించే అవకాశమున్న పాత్ర కాకపోవడంతో సాదాగా అగుపించాడు. ఇక షబానాతో పాటు ఎక్కువ మార్కులు కొట్టేసింది జాకిర్ హుస్సేన్. మంచి తబలా విద్వాంసుడిగా మాత్రమే పరిచయమున్న జాకిర్ యువ సంగీతకారుడి పాత్రని చాలా సునాయాసంగా చేసి ప్రశంసలందుకున్నాడు. చిత్రంలో పాటలు, సంగీతం బాగా కుదిరాయి. అనీ సందర్భోచిత పాటలే. 'కథ', 'స్పర్శ్', 'చష్మేబుద్దూర్' సినిమాల తర్వాత సాయి పరాంజపే సినిమాల్లో 'సాజ్' ఆ స్థాయిలో నిలుస్తుందని ఆశించవచ్చు.

- ఆంధ్రభూమి 'వెన్నెల', 11 జూలై 1997

Song: Gudhachari 116

పాట: గూఢచారి 116 (1966)
సంగీతం: చలపతిరావు
రచన: సి. నారాయణరెడ్డి

అతడు: నువ్వు నా ముందుంటె నిన్నలా చూస్తుంటె
జివ్వుమంటుంది మనసు రివ్వుమంటుంది వయసు
ఆమె: నువ్వు నా ముందుంటె నిన్నలా చూస్తుంటె
జివ్వుమంటుంది మనసు రివ్వుమంటుంది వయసు
అతడు: ముద్దబంతిలా ఉన్నావు ముద్దులొలికి పోతున్నావు  ||ముద్దబంతిలా||
జింకపిల్లలా చెంగుచెంగుమని చిలిపి సైగలే చేసేవు
ఆమె: ||నువ్వు నా ముందుంటే||
చల్లచల్లగా రగిలించేవు మెల్లమెల్లగ పెనవేసేవు  ||చల్లచల్లగ||
బుగ్గపైన కొనగోట మీటి నా సిగ్గు దొంతరలు దోచేవు
అతడు: ||నువ్వు నా ముందుటే||
లేతలేతగా నవ్వేవు లేని కోరికలు రువ్వేవు  ||లేతలేతగా||
ఆమె: మాటలల్లి మరుమందు చల్లి నను మత్తులోన పడవేసేవు
ఇద్దరు: నువ్వు నా ముందుంటె నిన్నలా చూస్తుంటె
జివ్వుమంటుంది మనసు రివ్వుమంటుంది వయసు

Review: Chelikadu (1997)

ప్రేమ ప్లస్ సెంటిమెంటు

తారాగణం: వడ్డే నవీన్, ప్రేమ, రుచిత, హీరా, ఉత్తర, నాగబాబు, చలపతిరావు, చంద్రమోహన్, గిరిబాబు
సంగీతం: ఎస్.ఎ. రాజ్‌కుమార్
నిర్మాత: చిన్నచౌదరి అంజిరెడ్డి
దర్శకుడు: శరత్

ఓ మామూలు ప్రేమకథకి చిన్న సెంటిమెంట్ ట్విస్ట్ ఇచ్చి తీసిన చిత్రం 'చెలికాడు'. కాకపోతే ఇందులో ముగ్గురు+ఒకరు మొత్తం నలుగురు అమ్మాయిలు హీరో ప్రేమ కోసం వెంపర్లాడుతూ కనిపిస్తారు. సదరు హీరో ధీర గంభీరుడు కావడంతో ఆఖరి రీలు వచ్చేదాకా అటు నాయికలనీ, ఇటు ప్రేక్షకుల్నీ సస్పెన్స్‌లో పెట్టి వినోదిస్తాడు.
గోదావరి జిల్లాలోని ఓ పల్లెటూళ్లో ముగ్గురు ప్రాణ స్నేహితులు - చలపతి (చలపతిరావు), చంద్రం (చంద్రమోహన్), గిరి (గిరిబాబు) ఉంటారు. ముగ్గురిలో ఓ ఒక్కరికోసమైనా మిగతా ఇద్దరు అవసరమైతే ప్రాణమైనా సరే ఏమాత్రం కష్టమనుకోకుండా ఇచ్చేస్తారు. వాళ్ల ముగ్గురు కూతుళ్లు (ఒక్కొక్కరికి సరిగ్గా ఒక్కో కూతురే ఉంటారు) లిఖిత (హీరా), శారద (రుచిత), నిర్మల (ప్రేమ) పట్నంలో చదువుతుంటారు. తండ్రులకి మల్లే వాళ్లు కూడా ప్రాణ స్నేహితులే. అయితే ముగ్గురివీ మూడు భిన్న మనస్తత్వాలు. లిఖిత దేనినైనా సరే డబ్బుతో కొనేయగలనని నమ్ముతుంటుంది. స్త్రీకి ధైర్య సాహసాలు అవసరమని చెప్పి కసరత్తులు చేస్తుంటుంది నిర్మల. ఇక శారదకి పుస్తకాలు తప్ప (క్లాసు పుస్తకాలు మాత్రమే) మరో లోకం ఉండదు.
ఉన్నట్లుండి ఒకానొక రోజు రాము (నవీన్) అనే పల్లెటూరి కుర్రోడు జీవనోపాధి కోసం తన పల్లెని విడిచి పట్నం వచ్చి బాబుమోహన్ సాయంతో ముగ్గురమ్మాయిల ఇంటి ముందు టీకొట్టు పెడతాడు. ముందు చీదరగా భావించి టీకొట్టు తీసేయమని హుంకరించిన ముగ్గురమ్మాయిలు ఒకానొక రాత్రివేళలో తోటి మగ విద్యార్థుల చేత తమ ఇంటిముందే దౌర్జన్యానికి గురవుతుండగా రాము వాళ్లని చితకబాది తమని రక్షించడంతో ముగ్గురూ అతని మీద మనసు పారేసుకుంటారు. జరిగిన గొడవ కారణంగా టీకొట్టు ఎత్తేసి తిరిగి పల్లెకి పోవాలనుకుంటున్న రాముని నిలువరిస్తారు. లిఖిత డబ్బు తెచ్చి (బాబుదే కదా) రాముచేత ఫాస్ట్‌ఫుడ్ సెంటర్ పెట్టిస్తుంది. నిర్మల కసరత్తులతో ధైర్య సాహసాలు నేర్పిస్తుంది. శారద చదువు చెబుతుంది. దాంతో మిగతా మగవాళ్లు దశాబ్దాలు కృషిచేసినా సాధించలేని పరిపూర్ణతని రాము నెలల్లోనే సాధించేస్తాడు. ఈలోగా ముగ్గురు హీరోయిన్లూ రాముతో కలల్లో డ్యూయెట్లు పాడేసుకుంటారు. అతని ప్రేమని ఎలాగైనా పొందాలనే పట్టుదలతో చలపతిని ఒప్పించి తమ ఆస్తినంతా స్యూరిటీగా పెట్టి రాముకి లోను ఇప్పించి అతనిచేత స్టార్ హోటల్‌ని కట్టిపిస్తుంది లిఖిత.
రాజేంద్ర (నాగబాబు) అనే మిలియనీర్ ఇంటికి రాము వెళ్లినప్పుడు అతని చెల్లెలు ప్రమీల (ఉత్తర) తొలిచూపులోనే రాముని ప్రేమిస్తుంది. ఆ తర్వాత తాను రాముని పెళ్లి చేసుకోవాలనుకుంటున్నట్లు అన్నతో చెప్తుంది. రాజేంద్రది చెల్లెలి కోసం ఖూనీలు చేయడానికి కూడా వెనుకాడని మనస్తత్వం. ఈలోగా వేలంటైన్స్ డే (ప్రేమికుల రోజు) వస్తుంది. అంతదాకా తాము ప్రేమిస్తోంది ఒక్కరినే అనే సంగతి తెలీదు కాబట్టి ముగ్గురు స్నేహితురాళ్లు ఆరోజు గ్రీటింగ్స్‌తో తమ ప్రేమని చెబుతామని ఒకేసారి ఠంచన్‌గా వస్తారు. రాము అభిప్రాయం తెలుసుకోకుండానే మరోపక్క మందీ మార్బలంతో అదే సమయానికి నిశ్చితార్థం కోసం వస్తాడు రాజేంద్ర. అప్పుడు ముగ్గురు స్నేహితురాళ్లకీ తాము ఒక్కరినే ప్రేమిస్తున్నామనే సంగతి తెలుస్తుంది. 'నాకు తెలీకుండా నువ్వెందుకు ప్రేమించావు' అని ఒకర్నొకరు తిట్టుకుంటారు. ముగ్గురు ఈసారి విడివిడిగా వెళ్లి తమని ప్రేమిస్తున్నామని చెప్పకపోతే చచ్చిపోతామని బెదిరిస్తారు. ఏ సంగతీ ఆదివారం చెప్తానంటాడు రాము. మరోపక్క తన చెల్లెల్ని చేసుకోవడానికి రాము తిరస్కరించడంతో ఆగ్రహోదగ్రుడై శాలిని హోటల్‌ని బ్లాస్ట్ చేయడానికి మనుషుల్ని పంపిస్తాడు రాజేంద్ర. అయితే అతని చెల్లెలు ప్రమీల ద్వారా విషయం తెలుసుకున్న రాము తన హోటల్‌ని కాపాడుకుంటాడు కానీ గాయాల పాలవుతాడు. హాస్పిటల్లో అతనికి రక్తం అవసరమవుతుంది. ముగ్గురు మిత్రురాళ్లు పోటీల మీద తమ రక్తం ఇవ్వడానికి సిద్ధపడతారు. ఎవరి రక్తమూ రాము రక్తంతో సరిపోదు. మొత్తానికి రాము త్వరగానే కోలుకుంటాడు. అప్పుడే రాముకి డాక్టర్  ఓ భయంకర వాస్తవాన్ని చెప్తాడు. రాము నిర్ఘాంతపోతాడు. ఆవేదనతో కదిలిపోతాడు. శారదకి బ్లడ్ క్యాన్సర్! ఆమె ఎన్నో రోజులు బతికే అవకాశం లేదు కాబట్టి ఆఖరి రోజుల్లో ఆమెకి సంతోషం కలిగించే ఉద్దేశంతో ఆమెని పెళ్లి చేసుకుంటానంటాడు. ముందు  రాముని చీత్కరించిన మిగతా ఇద్దరు అసలు విషయం తెలిశాక రియలైజ్ అవుతారు. రాము, శారద పెళ్లి జరిగే సమయానికి శారదని రాజేంద్ర కిడ్నాప్ చేయించి ఆమె బతకాలంటే తన చెల్లెల్ని పెళ్లి చేసుకోమని రాముని బెదిరిస్తాడు. జరిగిన సంగతి తెలుసుకున్న ప్రమీల అన్నయ్య చర్యని అసహ్యించుకుంటుంది. జ్ఞానోదయమైన రాజేంద్ర తానే స్వయంగా బావిలో పడిపోతున్న శారదని కాపాడతాడు. పెళ్లయ్యాక వైద్య చికిత్స కోసం బ్రిటీష్ ఎయిర్‌వేస్ విమానంలో అమెరికాకి శారదని తీసుకుపోతాడు రాము.
నవీన్ నటించగా విడుదలైన చిత్రాల్లో రెండోది 'చెలికాడు'. ముఖంలో హావభావాల్ని పలికించకపోయినా పాటలు, ఫైట్లలో ఫర్వాలేదనిపించాడు. మున్ముందు నటనలో రాణిస్తాడని ఆశించవచ్చు. ముగ్గురు స్నేహితురాళ్లుగా రుచిత, హీరా, ప్రేమలలో ప్రేమ ఒక మార్కు ఎక్కువ కొట్టేసింది. రుచితకి మేకప్ మరీ ఎక్కువైనట్లు తోచింది. నాగబాబు చాలా రోజుల తర్వాత నటనకి అవకాశంలేని పాత్రని అంగీకరించడం సరదాకోసమై ఉండొచ్చు. ఇక చంద్రమోహన్, గిరిబాబు, చలపతిరావు ప్రాణ స్నేహితులుగా బాగా నప్పారు. ఈటీవీలో లేడీ డిటెక్టివ్‌గా నటిస్తున్న ఉత్తర ఉన్నది కొద్ది సన్నివేశాల్లో అయినా రాజేంద్ర చెల్లెలి పాత్రలో అందంగా కనిపించింది. బాబూమోహన్, కాస్ట్యూమ్స్ కృష్ణ, మల్లికార్జునరావు, శ్రీలక్ష్మిపై చిత్రీకరించిన కామెడీ సన్నివేశాలు కొంచెం రిలీఫ్‌నిస్తాయి. చిత్రంలో విచిత్రమనిపించే సంగతులున్నాయి. ముగ్గురు స్నేహితుల భార్యలు చిత్రంలో కనిపించరు. వాళ్లు ఉన్నారో లేదో సినిమా పూర్తయ్యాక కూడా మనకు తెలీదు. చిత్రంగా ముగ్గురికీ కూతుళ్లే పుడతారు. అదీ ఒక్కరు చొప్పున. కూతురి మాటమీద అనామకుడెవరో హోటల్ కట్టుకోడానికి అవసరమైన లోన్‌కి సంబంధించి ఆస్తినంతా స్యూరిటీ కింద పెట్టే తండ్రులు మనకి నిజ జీవితంలో కోటికి ఒకరు కూడా ఉండరు. ఈ సినిమాలో మాత్రం అది అతి సునాయాసంగా జరిగిపోతుంది. హీరో టీకొట్టు స్థాయి నుంచి ఫాస్ట్ ఫుడ్ సెంటర్ స్థాయికి, అక్కణ్ణించి స్టార్ హోటల్ రేంజికి ఎదిగే ప్రస్థానంలో తీసుకున్న కాలం ఎంతటి వాడికైనా అసాధ్యం. కానీ మన హీరోకి అది కూడా నల్లేరు మీద బండి నడక. హీరోయిన్ల చదువు పూర్తి కాకముందే అతడు కోటీశ్వరుడైపోవడం ప్రపంచ వింత. ఎస్.ఎ. రాజ్‌కుమార్ సంగీతం బాగుంది. డైలాగులు కుదిరాయి. చిత్రీకరణ ఫర్వాలేదు. మొత్తానికి కథనంలో కొత్తదనం లేకపోయినా ఒకసారి మాత్రం చూడదగ్గ యావరేజ్ సినిమా 'చెలికాడు'.

- ఆంధ్రభూమి 'వెన్నెల', 11 జూలై 1997 

Akkineni Nageswara Rao and his wife

Actor Sumanth Interview

Director Sukumar Interview

Actor Raahul Interview